ABD Donanması, birden fazla uçak gemisinde eşzamanlı teknik arızalar, ardışık hizmet süresi uzatmaları ve yeni teslimatlarda yaşanan gecikmelerle sarsıcı bir krizle karşı karşıya. Son gelişmeler arasında, hizmet ömrü çoktan dolmuş bir uçak gemisinde çıkan yangın, bir diğer gemiye ikinci kez hizmet ömrü uzatması getirilmesi ve yeni bir geminin teslimatında önemli gecikmeler yer almakta.
Yıllardır 11 nükleer enerjili uçak gemisine dayanan ABD Donanması, kronik bakım birikmesi, nitelikli personel eksikliği ve karmaşık teknik sorunlar nedeniyle küresel mevcudiyetini sürdüremiyor. Modernizasyon çabaları, yaşlanan gövdelerin ve eskiyen teknolojilerin yarattığı krizi aşamadı; yeni nesil gemiler ise tekrar eden entegrasyon sorunlarıyla boğuşmakta.
Bu gelişmeler, ABD donanmasının küresel caydırıcılığında ciddi zayıflıkların ortaya çıktığını gösteriyor. Çin gibi rakipler, mavi su donanmalarını hızla geliştirip yeni uçak gemileri ve A2/AD kabiliyetleriyle ön plana çıkarken ABD’nin küresel kabiliyet eksiklikleri daha da belirginleşiyor. Avrupa ve Asya-Pasifik’teki müttefikler ise ABD varlığına bağımlı oldukları için daha riskli bir güvenlik ortamıyla karşı karşıya.
Sürece yön veren ana aktörler arasında donanma komutanlığı, siyasi mekanizma ve savunma sanayi firmaları yer alıyor. Bütçe baskıları, birçok geminin ömrünün tasarı sınırlarının da ötesine uzatılmasına neden olmakta. Siyasi irade, filoyu küçültmeye yanaşmazken, tedarikçiler gecikme ve maliyet aşımlarında ciddi bir sorumluluk üstlenmiyor.
Detaylarda; USS George Washington (CVN-73) ve USS Nimitz (CVN-68) gibi gemiler öngörülenden fazla kullanılmakta. Ford sınıfı yeni uçak gemisi CVN-79 (John F. Kennedy), planlanan teslim tarihinde yeni bir gecikme daha yaşamakta. Son gemi inşasında 13 milyar dolar harcandı ve teslimat süreleri artık on yılı aşıyor. Yeni gemilerde sürekli ciddi kusurlar raporlanıyor.
Kısa vadede uçak gemisi erişilebilirliği, ABD'nin planlanan kuvvet yapısının altında kalacak; iki geminin aynı anda uzun süreli bakıma alınmasıyla küresel kriz yaşanacak. Özellikle Hint-Pasifik ve Akdeniz'de ABD donanması önemli caydırıcılık boşluklarıyla karşılaşacak. Kriz, rakiplerin bu zafiyetleri açıkça test etmelerine yol açabilir.
Tarihte benzer krizler 1970’lerde “sürekli operasyon” sorununa ve Soğuk Savaş sonrası ciddi boşluklara neden olmuştu. Ancak mevcut eşzamanlı yaşlanan gemiler ve geciken yenilemeler, barış zamanında ilk kez bu ölçekte yaşanıyor.
Gelecekte acil ek bütçe arayışları, müttefik baskısıyla daha fazla bölgesel koordinasyon ve rakip deniz varlıklarında artış beklenmeli. Kritik zafiyet göstergeleri, esas deniz bölgelerinde plansız uçak gemisi eksikliğini ve yeni müttefik tatbikatlarını içerecek.