Amerika Birleşik Devletleri, son dönemde Körfez Arap ülkelerine yönelik İran’a bağlı grupların artan İHA ve füze saldırıları nedeniyle E-2D Hawkeye erken uyarı uçaklarını Basra Körfezi’ne hızla konuşlandırdı. Bu hamle, ABD’nin bölge hava savunmasında rolünü sert şekilde artırırken İran yanlısı milislerin petrol altyapısı ve askeri tesislere yönelik saldırılarının yoğunlaştığına işaret ediyor.
Son aylarda Yemen'deki Husiler başta olmak üzere İran bağlantılı gruplar, Suudi Arabistan ve BAE'de petrol rafinerileri ve sivil havaalanlarını hedef alıyor. Mevcut Patriot ve Aegis savunmaları, bu düşük irtifadan gelen saldırılara karşı yetersiz kalıyor. ABD ise bu boşluğu doldurmak, Körfez’deki radar zaafını gidermek için şimdi E-2D'yi aktif sahaya sürüyor.
E-2D Hawkeye platformu, ABD'nin sahip olduğu en gelişmiş erken uyarı sistemlerinden biri olup, 360 derecelik AN/APY-9 AESA radarı sayesinde küçük ve alçak irtifalı hedefleri tespit konusunda benzersiz avantaj sunuyor. Bu gelişme, bölgede İran’ın İHA yetenekleriyle yarattığı caydırıcılığa karşı ABD’nin dengeyi bozucu bir güç olarak oyuna ağırlığını koyduğunun göstergesidir.
ABD Donanması, sevk edilen bu birliklerin idaresini elinde bulundururken Körfez Arap devletleri ise kritik altyapılarını koruma baskısıyla karşı karşıya. İran ve vekil güçleri ise hava sahasını tahrik ederek bölgedeki askeri dengeyi tehdit etmeye devam ediyor. ABD'nin resmi açıklamasında "bölgesel güvenlik" vurgulansa da gerçek neden, İran’ın artan teknolojik kapasitesi karşısında caydırıcılık uygulamak.
E-2D Hawkeye, beş kişilik mürettebat ile 550 km’nin üzerinde menzilde hedef izleyebilen AN/APY-9 radarıyla donatıldı. Her biri 2.000’den fazla hava hedefini takip edip 40’a kadar dost uçağı yönlendirebilir. Tek bir E-2D’nin maliyeti 170 milyon doların üzerinde ve bu uçaklar ABD Donanması'nın Carrier Airborne Early Warning filolarına aittir.
Bu yeni konuşlanma, bölgedeki savunma ittifaklarını güçlendirecek ve İran'ın karşı atak denemelerine zemin hazırlayacaktır. Tahran’ın yeni İHA türleriyle radar sistemlerini aşmaya çalışması, doğrudan çatışma veya yanlış hesap riski yaratıyor. Körfez ülkeleri daha kapsamlı ABD askeri desteği talep edebilir.
Bu kriz, 2019’daki tanker saldırıları ve ABD Global Hawk İHA’sının düşürülmesini hatırlatıyor. Her iki durumda da İran’ın asimetrik kabiliyetleri ile ABD’nin ileri düzey İstihbarat gözetleme platformlarını artırması yeni tırmanmalara neden olmuştu.
İstihbarat açısından E-2D uçuş hareketlerinin takibi, İran medyasının tehdit açıklamaları, ek ABD komuta-kontrol unsurlarının sevki ve yeni vekil operasyonlarına dair sinyaller, önümüzdeki haftalarda takip edilecek kritik göstergelerdir. GTAC, bölgedeki hava sahası değişikliklerini ve İran yanlısı grupların yeni hamlelerini an be an analiz etmeye devam edecektir.